Türkiye’de iş kazaları, trafik kazalarının ardından en çok can ve mal kaybına yol açan önemli bir sorun olmaya devam ediyor. Ülke ekonomisine yıllık maliyeti 10 milyar doları aşan bu kazaların büyük çoğunluğunun (%90) temelinde ise alınan tedbirlerin gereksiz görülmesi yatıyor. Aydın’da iş sağlığı ve güvenliği alanında öncü kuruluşlardan Polat OSGB’nin Sorumlu Müdürü ve İş Güvenliği Uzmanı Emin Tükel, bu konuya dikkat çekerek iş güvenliği önlemlerinin bir masraf kalemi değil, stratejik bir yatırım olduğunu vurguladı.
İş Güvenliği Kanunu ve Uygulamadaki Yeri
30 Haziran 2012’de yürürlüğe giren ve 1 Ocak 2013’ten itibaren kademeli olarak uygulanan 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 2025 itibarıyla tehlike sınıfı ayrımı olmaksızın tüm iş yerlerinde tam olarak uygulanmaya başlandı. Bu kanunun yürürlüğe girmesinin üzerinden yaklaşık 13 yıl geçtiğini belirten Tükel, bu süreçte yaşanan tartışmalara rağmen iş güvenliğinin ne denli hayati bir öneme sahip olduğunun ve alınan önlemlerin aslında birer yatırım olduğunun net bir şekilde anlaşıldığını ifade etti.
İş Kazalarının Ekonomik ve Sosyal Maliyeti
Emin Tükel, mevcut istatistiklere göre iş kazaları ve meslek hastalıkları konusunda Türkiye’nin Avrupa’da maalesef üst sıralarda yer aldığını belirtti. Bu kazaların ülke ekonomisine yıllık maliyetinin 10 milyar doları aştığına dikkat çeken Tükel, şaşırtıcı bir gerçeği ortaya koydu: “Eğer bu maliyetin sadece yüzde 25’i gerekli tedbirlere harcansaydı, yaşanan acıların yanı sıra ülke ekonomisine 7.5 milyar dolar gibi önemli bir katkı sağlanmış olurdu.” Bu durum, basit önlemlerin dahi ne kadar büyük farklar yaratabileceğini gözler önüne seriyor.
Farkındalık Eksikliği ve Yatırım Gerekçesi
Polat OSGB Sorumlu Müdürü Tükel, iş sağlığı ve güvenliği konusunda karşılaştıkları en büyük sorunun ‘farkındalık eksikliği’ olduğunu söyledi. İşverenlerin bu hizmeti bir maliyet unsuru olarak görme eğiliminde olduğunu belirten Tükel, şunları ekledi: “Oysa alınmayan her önlem, ileride çok daha büyük maliyetlere ve telafisi imkansız sonuçlara yol açıyor. Tehlike sınıfı ne olursa olsun artık tüm iş yerlerinin İSG hizmeti almak zorunlu hale geldi.” Bu zorunluluğun, kazaların önüne geçmek ve hem çalışanların sağlığını hem de işletmelerin sürdürülebilirliğini sağlamak adına büyük önem taşıdığı vurgulandı.
Kazaları Önleyecek Basit Ama Etkili Tedbirler
Emin Tükel, iş kazalarına yol açan temel nedenleri sıralayarak alınabilecek basit ama etkili önlemleri şöyle sıraladı: Elektrik panolarının düzenli kontrolü, makine koruyucularının kapalı tutulması, yüksekte çalışma ekipmanlarının standartlara uygunluğu, kimyasal etiketlerinin güncelliği ve en önemlisi çalışanlara verilen düzenli eğitimlerle farkındalığın artırılması. “Çalışanlara yılda en az bir kez eğitim verilse birçok ağır yaralanma ve ölüm vakalarının önüne geçilmiş olur” diyen Tükel, “Bana bir şey olmaz” anlayışının en büyük tehlike olduğunu belirtti. Kişisel koruyucu ekipmanların kullanımının bir cesaret göstergesi değil, istatistiksel bir kumar olduğunu ve bu kumarın kaybedeninin genellikle çalışanlar olduğunu sözlerine ekledi.
